Sen o szkicowniku: Odkryj obrazy i strony, które zapadają w pamięć

Szkicownik we śnie może stać się małą galerią scen: czystą rozkładówką, zapełnioną stroną, luźnym ołówkiem lub powracającym obrazem. Zbadaj te detale jako twórcze możliwości, a następnie wybierz te, które warto przenieść do własnej historii.

Co szkicownik wnosi do sennej sceny?

Szkicownik to zbiór stron, ale jego obrazy mogą również sprawić, że sen wyda się sekwencją zdarzeń. Jedna strona może przedstawiać jakieś miejsce, następna przedmiot lub postać, a kolejna – wariację na temat pierwszej. Kolejność, luki i zmiany to przydatne szczegóły, na które warto zwrócić uwagę podczas opisywania snu.

W rzeczywistej praktyce artystycznej szkicowniki mieściły obserwacje, pomysły wizualne, eksperymenty, notatki i plany. Getty Research Institute opisuje je jako elastyczne obiekty służące do utrwalania idei, testowania koncepcji lub rejestrowania tego, co znajduje się w zasięgu wzroku; muzeum V&A zauważa, że szkicowniki architektów mogą łączyć rysunki z notatkami i fotografiami. Te przykłady stanowią ugruntowane, twórcze odniesienie, a nie sztywną interpretację czyjegokolwiek snu. (Getty Research Institute, „Sketchbooks Research Guide: Introduction” (https://libguides.getty.edu/sketchbooks); V&A, „Architects and their sketchbooks” (https://www.vam.ac.uk/articles/architects-and-their-sketchbooks))

Aby zinterpretować sen z wyobraźnią, potraktuj każdą stronę jako zaproszenie: otoczenie do ponownego odwiedzenia, projekt do rozwinięcia lub żart wizualny do kontynuowania. Szkicownik może działać jak miniaturowy storyboard, dziennik terenowy ze zmyślonej podróży lub zbiór, którego strony jeszcze nie zdecydowały, do czego należą. Są to opcjonalne kierunki fabularne, a nie uniwersalne znaczenia.

Zacznij od strony, która najbardziej zapadła Ci w pamięć

Zamiast próbować zinterpretować całą książkę naraz, zacznij od najprostszego, najbardziej wyrazistego obrazu. Czy był to pejzaż, twarz, zwierzę, budynek, wzór, czy coś trudnego do nazwania? Przypomnij sobie jego kolory, skalę, rozmieszczenie na stronie oraz to, czy został narysowany ołówkiem, tuszem, farbą, czy też nieznanym materiałem.

Następnie zapytaj siebie, co ten obraz „robił” w scenie. Czy był niedokończony, starannie wycieniowany, przekreślony, powtórzony, czy ukryty pod inną stroną? Słaby zarys może sugerować szkic fabuły; gęsto zapełniona strona może sprawiać wrażenie kolażu niepowiązanych ze sobą pomysłów. Jeśli obraz poruszał się lub zmieniał podczas patrzenia, ten ruch może być bardziej pamiętny niż sam temat.

Wypróbuj to krótkie ćwiczenie opisowe: napisz jedno zdanie przedstawiające obraz tak, jak się pojawił, a następnie jedno zdanie wyobrażające sobie, co mogłoby się stać, gdyby został dokończony. Na przykład: „Malutka łódka spoczywa w rogu strony, bez wody wokół niej”. Twórcza kontynuacja mogłaby umieścić łódź na papierowym oceanie, zamienić stronę w mapę lub pozostawić ten obraz uroczo niewyjaśnionym. Drugie zdanie to inwencja, a nie dowód na to, co oznacza ten sen.

Zwróć uwagę, czy strony były puste, pełne, czy też ulegały zmianom

Pusty szkicownik nadaje scenie inną teksturę wizualną niż taki, który jest przepełniony rysunkami. W twórczej interpretacji pustą rozkładówkę można sobie wyobrazić jako otwartą przestrzeń na nową scenę, przerwę między obrazami lub po prostu uderzający kontrast z okładką i otoczeniem książki. Nie musi to oznaczać konkretnej sytuacji życiowej.

Strony już wypełnione szkicami mogą zachęcać do zwrócenia uwagi na różnorodność. Czy rysunki były powiązane, jakby należały do jednego projektu, czy też każda strona przeskakiwała do nowego tematu? Możesz odczytać tę książkę jako album z podróży, zbiór prób projektowych lub figlarny miszmasz. Sprawozdanie V&A na temat szkicowników opisuje zarówno rekreacyjną obserwację, jak i myślenie wizualne skoncentrowane na projektach, pokazując, jak wiele różnych celów może realizować prawdziwy szkicownik. (V&A, „Architects and their sketchbooks” (https://www.vam.ac.uk/articles/architects-and-their-sketchbooks))

Jeśli rysunki pojawiały się, znikały lub zmieniały podczas przewracania stron, wyobraź sobie książkę jako animację złożoną z nieruchomych kadrów. Który szczegół pozostał stały? Być może te same drzwi pojawiły się w kilku scenach, podczas gdy ich otoczenie zmieniało się z ogrodu w stację kolejową, a potem w wyimaginowane miasto. Powracający kształt może stanowić wizualny wątek opowiadania, bez potrzeby oznaczania czegokolwiek poza historią, którą postanowisz stworzyć.

Odczytaj scenerię i przedmioty wokół książki

Otoczenie szkicownika może poprowadzić Cię ku bardziej plastycznej odpowiedzi twórczej. Książka na biurku może sugerować scenę w pracowni; zbalansowana na kolanie może należeć do podróżnika, kogoś obserwującego otoczenie w parku lub postaci szkicującej w oczekiwaniu na coś. Weź pod uwagę światło, powierzchnię pod spodem oraz to, czy w pobliżu był ktoś jeszcze.

Rekwizyty mogą stać się częścią fabuły sceny. Tępy ołówek, słoik pędzli, złożona mapa, bilet lub smuga koloru mogą podpowiedzieć, w jaki sposób książka jest używana. Brakujący ołówek może zmienić sen w małą praktyczną łamigłówkę: czym śniący mógłby rysować zamiast niego? Strona przypięta do tablicy może stać się znakiem, planem malutkiej sceny lub wiadomością od wyimaginowanego ilustratora.

Artysta i sceneria nie muszą być realistyczne. Możesz sobie wyobrazić, że szkicownik należy do postaci, która rysuje drzwi otwierające się na nowe krajobrazy, albo że każda strona jest oknem widzianym z innego miejsca w jadącym pociągu. Zachowaj szczegół, który uczynił oryginalną scenę wyjątkową, a następnie dodaj jedną zabawną regułę, aby zbudować wokół niej narrację.

Prosty sposób na zbadanie snu w późniejszym czasie

Kilka konkretnych notatek może utrwalić scenę bez wciskania jej na siłę w ramy jednego wyjaśnienia. Zapisz pierwszy obraz, jaki przyjdzie Ci do głowy, stan strony, materiał lub kolory, które pamiętasz, oraz to, co wydarzyło się, gdy książka została otwarta lub zamknięta. Jeśli szczegóły są niewyraźne, oznacz je jako niepewne, zamiast dopowiadać je tak, jakbyś je pamiętał.

Następnie wybierz jedną ścieżkę twórczą:

• Rozwiń jeden obraz: Dodaj tło, drugi obiekt lub drobną zmianę skali.

• Zbuduj sekwencję: Wyobraź sobie, co mogłyby pokazywać poprzednie i kolejne strony.

• Zmień technikę: Przekształć scenę w studium węglem, plamę akwareli, kadr komiksowy lub papierowy kolaż.

• Zachowaj tajemnicę: Nadaj obrazowi tytuł i pozostaw jego historię niedokończoną.

Ta metoda czerpie inspirację ze sposobu, w jaki prawdziwe szkicowniki mogą gromadzić rysunki, notatki i eksperymenty na wielu stronach. Na przykład opis szkicownika Davida Johnsona w zbiorach Metropolitan Museum przedstawia grafitowe rysunki kilku scenerii nad rzeką Hudson w oprawnej księdze; włoski szkicownik Josepha Wrighta zawiera rysunki grafitem, piórem i tuszem oraz akwarelą lub lawowane. Takie przykłady pokazują, jak jedna książka może pomieścić wiele scen i materiałów, oferując możliwości wyobrażenia sobie własnej sennej księgi jako zróżnicowanej kolekcji wizualnej. (The Metropolitan Museum of Art, „Sketchbook of White Mountains and Hudson River Subjects” (https://www.metmuseum.org/art/collection/search/16611); The Metropolitan Museum of Art, „Smaller Italian sketchbook” (https://www.metmuseum.org/art/collection/search/362089))

Gdy szkicownik staje się częścią historii

Szkicownik ze snu może być użyteczną inspiracją do pisania prozy, prowadzenia dziennika lub małego ćwiczenia plastycznego. Nadaj mu twórcę, lokalizację i powód, dla którego został otwarty. Być może jakaś postać znajduje go na stacji i rozpoznaje tę samą krzywą wieżę na każdej stronie. Być może książka jest zwyczajna, ale jeden rysunek przedstawia znajomy pokój z niemożliwej perspektywy. To zalążki historii: sen dostarcza obrazu, a pisarz dostarcza fabuły.

Jeśli kilka stron wyraźnie się wyróżniało, pozwól, aby ich różnice nadały całości formę. Sekwencja pejzaży mogłaby stać się trasą podróży; powtarzające się przedmioty mogłyby stać się wizualną grą w poszukiwanie skarbów; przejście od monochromatyczności do jaskrawych barw mogłoby wyznaczać zmianę w wyimaginowanym świecie. Żadne pojedyncze podejście nie jest bezwzględnie wymagane. Najbardziej przydatna jest ta wersja, dzięki której scena pozostaje dla Ciebie interesująca.

Refleksja końcowa

Wróć do strony, którą pamiętasz najwyraźniej. Zwróć uwagę na jej temat, ślady narzędzi, kolory i miejsce w książce, a następnie zdecyduj, czy chcesz ją rozwinąć, umieścić w sekwencji, czy pozostawić jako skończony obraz. Sen o szkicowniku można badać jako osobistą scenę twórczą, w której jest miejsce na ciekawość i brak sztywnej interpretacji.

Źródła

• Sketchbooks Research Guide: Introduction — Getty Research Institute (https://libguides.getty.edu/sketchbooks)

• Architects and their sketchbooks — Victoria and Albert Museum (https://www.vam.ac.uk/articles/architects-and-their-sketchbooks)

• Sketchbook of White Mountains and Hudson River Subjects — The Metropolitan Museum of Art (https://www.metmuseum.org/art/collection/search/16611)

• Smaller Italian sketchbook (containing 43 drawings on 44 leaves) — The Metropolitan Museum of Art (https://www.metmuseum.org/art/collection/search/362089)