Çıkartmalar Görmek: Göründükleri Şekillere ve Yerlere Bakın

Bir çıkartma rüyası, sahne oluşturan küçük bir bulmaca gibi incelenebilir: şekline, rengine, yüzeyine ve konumuna dikkat edin, ardından bu ayrıntıların resme neler katabileceğini hayal edin. Deşifre edilecek tek bir anlam yoktur; kendi yorumunuz eğlenceli ve geçici kalabilir.

Gerçekten gözünüzde canlandırabildiğiniz çıkartmayla başlayın

Görüntüye bir anlam yüklemeden önce, onu yalın bir dille tarif edin. Bir yıldız mı, meyve mi, çizgi film yüzü mü, harf mi, minik bir manzara mı, yoksa belirgin bir konusu olmayan bir şekil miydi? Parlak mıydı yoksa mat mı, canlı mı yoksa soluk mu, düzgünce kesilmiş mi yoksa kenarı yırtılmış mıydı? Küçük görünür ayrıntılar, "çıkartma" gibi geniş bir etiketten çok daha fazla üzerinde çalışılacak malzeme sunar.

Tek cümlelik bir envanter yazmayı deneyin: "Mavi valizin üzerinde köşesi kıvrılmış gümüş bir hilal çıkartması vardı." Açıklamayı somut tutun. Ardından ilk olarak hangi ayrıntının gözünüze çarptığını sorun. Hilalin ana hatları, metalik yüzey, hasarlı köşe ve valiz, hepsi farklı başlangıç noktalarıdır. Birini seçebilir ve onu sabit bir sembol olarak ele almadan etrafında yaratıcı bir okuma inşa edebilirsiniz.

Bu yakından bakışın sanatsal bir paraleli vardır. Metropolitan Sanat Müzesi, Juan Gris'in 1914 tarihli kolajı Şişe'yi anlatırken, farklı baskılı ve dokulu kâğıtların nasıl kesildiğini, katmanlandığını ve bir araya getirildiğini açıklar; bazı nesneler paylaşılan konturlar veya hatta parçalar arasındaki negatif alan aracılığıyla okunabilir hale gelmiştir. Bir rüya çıkartmasına da aynı görsel yaklaşımla yaklaşılabilir: yerleşimi ve kenarları tüm sahnenin nasıl göründüğünü değiştiren bir kompozisyondaki tek bir unsur olarak. The Metropolitan Museum of Art, “Juan Gris: The Bottle” (https://www.metmuseum.org/art/collection/search/500423)

Şekli bir koda dönüştürmeden keşfedin

Basit bir şekil pek çok olası yaratıcı yön sunabilir. Bir daire; bir rozet, bir gezegen, bir meyve dilimi veya bir oyundaki hedef gibi görünebilir. Zikzaklı bir şimşek, bir çizgi roman vurgusu, bir rota işareti veya sakin bir resimdeki parlak bir kesinti işlevi görebilir. Kalp şeklinde bir çıkartma bir süsleme, el yapımı bir kart üzerindeki bir etiket veya yabancı şekiller arasında tanıdık bir silüet olabilir.

Bunlar ipuçlarıdır, birebir çeviriler değil. Bir yıldızın, hayvanın, harfin veya rengin her zaman aynı anlama geldiğine karar vermeye gerek yoktur. Bunun yerine, şeklin bu özel sahnede ne yaptığını sorun. Bir şeyi mi işaret ediyor? Başka bir yerde tekrarlanıyor mu? Bir kelimenin üzerini mi kapatıyor? Süslediği nesnenin yanında fazla mı büyük görünüyor? Üzerinde yazı varsa, ifade okunabilir mi, eksik mi, yoksa uydurulmuş mu?

Küçük bir dönüşüm egzersizi de deneyebilirsiniz: çıkartmanın sahnedeki başka bir yüzeye taşındığını hayal edin. Bir defterin üzerindeki gülen güneş, bir penceredeki veya beslenme çantasındakinden farklı hissettirir miydi? Tasarım daha küçük, soyulmuş, baş aşağı veya peş peşe tekrarlanmış olsaydı ne değişirdi? Yanıt, görüntüyü genişletmenin bir yoludur, neden ortaya çıktığına dair bir iddia değil.

Yüzeyin sahneye rehberlik etmesine izin verin

Bir çıkartma bir şeye yapışmak üzere tasarlanmıştır, bu nedenle altındaki nesne resmin bir parçasıdır. Bir su şişesinin, defterin, valizin, pencerenin, duvarın, tabelanın, oyuncağın, makinenin veya yaprak ya da bulut gibi beklenmedik bir yüzeyin üzerinde durup durmadığına dikkat edin. Nesne bir ortam önerebilir: bir çalışma masası, bir yol, sınıfa benzer bir oda, bir dükkân vitrini, bir bahçe veya yalnızca rüyanın görsel mantığına ait bir yer.

Yüzeyin ne kattığını sorun. Bir defterin üzerindeki çıkartma koleksiyon yapma, süsleme veya düzenleme hakkında bir hikâyeye davet edebilir. Valizdeki bir çıkartma, bir seyahat etiketi veya küçük bir işaret taşı gibi hissettirebilir. Penceredeki bir çıkartma manzaranın bir parçası haline gelebilirken, bir oyuncağın üzerindeki çıkartma o oyuncağı kendi amblemine sahip bir karaktere dönüştürebilir. Bunlar isteğe bağlı hikâye yollarıdır; görsel olarak tatmin edici hissettireni tutun ve gerisini bırakın.

Çıkartma ile yüzey arasındaki kontrast özellikle yararlı olabilir. Sert bir metal kapı üzerindeki narin bir çiçek bir tür görüntü oluşturur; yıpranmış bir karton kutu üzerindeki kalın bir grafik bir başkasını. Çıkartma özenle ortalanmış mı, eğri mi, zar zor mu tutturulmuş, yoksa daha eskisinin üzerine mi yapıştırılmış? Yüzey temiz mi, çizik mi, desenli mi yoksa zaten kalabalık mı görünüyor? Bu tür kontrastlar, tek bir kesin yorum gerektirmeden bir sahneye yaşanmışlık, mizah, düzen veya canlı bir dağınıklık hissi verebilir.

Çıkartmaların nerede toplandığına dikkat edin

Tek bir çıkartma, bir kümeden farklı bir kompozisyon oluşturur. Birden fazlası görünüyorsa, düzenlerine bakın: düzenli bir ızgara, dağınık bir iz, bir çerçevenin etrafındaki bordür, bir köşedeki yığın veya birbirini kısmen gizleyen katmanlar. Çıkartmaların tek bir tasarımı mı tekrarladığını yoksa ilgisiz resimleri mi harmanladığını görün. Tekrar, sahneye ritmik bir hava katabilir; çeşitlilik ise ona bir koleksiyon veya minyatür bir kolaj hissi verebilir.

Yerleşim basit bir anlatı dizisi önerebilir. Bir kapıdan masaya doğru uzanan çıkartma çizgisi, bir çocuk resimli kitabındaki iz gibi işlev görebilir. Bir şişenin üzerindeki sıra, seyahat işaretlerine veya bir zaman çizelgesine benzeyebilir. Kısmen bir başkasının altına gizlenmiş bir çıkartma küçük bir gizem yaratabilir: altta ne var ve kaldırılırsa sahne değişir miydi? Konumun ve düzenlemenin soruyu yaratmasına izin verin; gizli bir açıklamaya karar vermeniz gerekmez.

Sanatçılar, bir görüntünün nasıl okunduğunu değiştirmek için yeniden düzenlenmiş kâğıt şekiller kullanmışlardır. MoMA'nın Henri Matisse'in kesme kağıtları (cut-outs) hakkındaki anlatımı, konumları değiştirilebilecek ve yeniden biçimlendirilebilecek şekilde bir panoya veya atölye duvarına iğnelenmiş formları tarif eder. Tamamlanan düzenlemeler, yerleştirilen formların bir kaydını korumuştur. Bu, bir çıkartma rüyası için faydalı bir yaratıcı fikir sunar: bir çıkartmayı hareket ettirdiğinizi, boşluk eklediğinizi veya kümeyi kaydırdığınızı hayal edin. Hangi yeni denge veya mini hikâye ortaya çıkıyor? MoMA, “Henri Matisse: The Cut-Outs” (https://production-gcp.moma.org/interactives/exhibitions/2014/matisse/the-cut-outs.html)

Rengi, dokuyu ve durumu görsel ipuçları olarak kullanın

Renk, sahnenin atmosferini evrensel bir anlam yüklemeden tanımlamanıza yardımcı olabilir. Düz bir yüzeye karşı parlak çıkartmalardan oluşan bir alan, bir görüntü olarak şenlikli veya eğlenceli hissettirebilir; canlı bir arka plan üzerindeki soluk tasarımlar arka planı öne çıkarabilir. Hangi renklerin tekrar ettiğine ve hangisinin deseni bozduğuna dikkat edin. Hatta her renge hayali küçük bir illüstrasyonda bir rol bile verebilirsiniz: yeşil çıkartma bir bahçeyi işaretler, turuncu olan bir kapıya yönlendirir, mavi olan ise gökyüzünden bir parça haline gelir.

Doku ve durum başka bir katman ekler. Bir çıkartma şeffaf, folyo benzeri, tüylü, çatlamış, kırışmış veya tamamen pürüzsüz görünebilir. Belki köşesi kalkıyordur, kenarı yırtıktır veya yeni yapıştırılmış gibi duruyordur. Bunları öncelikle maddi ayrıntılar olarak ele alın. Çıkartma soyuluyorsa, düz bastırıldığını, çıkarılıp saklandığını veya sahnenin bir parçası olarak bırakıldığını hayal edebilirsiniz. Baskı bulanıksa, uydurulmuş bir hikâyede gizemli bir etiket haline gelebilir. Seçim size aittir.

Kolaj sanatı, kırıntıların ve yüzeylerin aynı anda birkaç görsel rolü nasıl taşıyabileceğini gösterir. Met, Gris'in baskılı kâğıtları, taklit ahşap damarlarını, boyayı ve çizimi birleştirdiğini belirtir; Şişe'de maddi desenler nesneleri tanımlamaya yardımcı olabilmiş ve bazı formlar çevrelerindeki boşluklar aracılığıyla ortaya çıkmıştır. Bir rüya görüntüsü de benzer şekilde neyin görünür olduğu, neyin örtüştüğü ve neyin boş kaldığı üzerinden okunabilir. The Metropolitan Museum of Art, “Juan Gris: The Bottle” (https://www.metmuseum.org/art/collection/search/500423)

Rüyayı kaydetmenin kısa bir yolu

Görüntüyü saklamak istiyorsanız, birkaç kısa not bir sonuca zorlamadan faydalı ayrıntılarını koruyabilir. Şunları yazın:

• Tasarım: Ne resmedilmişti ve hangi şekle sahipti?

• Malzeme: Rengi, parlaklığı, kenarı veya durumu neye benziyordu?

• Yüzey: Nereye yapıştırılmıştı ve o nesne nasıldı?

• Düzen: Yalnız mıydı, tekrarlanmış mıydı, katmanlı mıydı yoksa bir izin parçası mıydı?

• Yaratıcı seçiminiz: Bir çizim, sahne veya kısa hikâye oluşturmak için hangi ayrıntıyı kullanırdınız?

"Bu resimde çıkartma... olabilir" şeklinde başlayan bir cümleyle bitirebilirsiniz. "Olabilir" kelimesi okumayı açık uçlu tutar. Bir karakterin rozeti, eğlenceli bir ipucu, başka bir manzaraya açılan minik bir pencere veya sıradan bir nesne üzerindeki parlak bir işaret haline gelebilir. Hiçbir fikir ilginizi çekmiyorsa, net bir görsel açıklama yeterlidir.

Kapanış değerlendirmesi

Çıkartmalarla ilgili rüya görmek; süslemelere, yerleşime ve temas ettikleri nesnelere yakından bakma fırsatı sunar. Hatırladıklarınızla başlayın: şekil, renk, doku, yüzey ve düzen. Ardından sahneyi sizin için daha canlı kılacak yaratıcı bir olasılık seçin. Bir çıkartmanın sabit bir mesaj iletmesi gerekmez; hareket ettirdikçe, ayrıntılarını fark ettikçe veya yanında neyin yer aldığını hayal ettikçe hikayesi değişen küçük bir görsel olabilir.

Kaynaklar

• Juan Gris: The Bottle — The Metropolitan Museum of Art (https://www.metmuseum.org/art/collection/search/500423)

• Henri Matisse: The Cut-Outs — The Museum of Modern Art (https://production-gcp.moma.org/interactives/exhibitions/2014/matisse/the-cut-outs.html)